Công suất điều hoà cho một khu chia khoang không tính giống phòng ở thông thường. Con số btu ghi trên máy là lượng nhiệt máy lấy đi được trong một giờ, và khu cho thuê có số người cùng số thiết bị cao hơn hẳn trên mỗi mét vuông.
Chọn thiếu thì khu không mát vào đêm hè, chọn thừa thì máy chạy ngắt liên tục và tiền điện không giảm như mong đợi. Cả hai hướng đều tốn.
Bên em đã làm hơn 5.000 box cho hơn 200 chủ đầu tư trong 2 năm, tại Hà Nội, Đà Nẵng và Hồ Chí Minh. Bài này nói về cách ước công suất và cách chia máy cho một dãy khoang.
📌 Tóm tắt nhanh
- Số btu cần dùng tính theo thể tích phòng chứ không chỉ theo diện tích sàn.
- Mỗi người trong phòng là một nguồn nhiệt phải cộng thêm.
- Khoang kín chắn luồng gió nên khí lạnh khó tới được từng khoang.
- Một máy lớn cho cả phòng thường không bằng hai máy vừa đặt đúng chỗ.
- Phòng áp mái và phòng hướng tây cần cộng thêm đáng kể.
- Máy thừa công suất chạy ngắt liên tục và không tiết kiệm điện hơn.
1. Vì Sao Không Tính Như Phòng Ở Thường
1.1 Số người trên mỗi mét vuông cao hơn nhiều
Đây là khác biệt lớn nhất.
Một phòng ngủ gia đình có hai người, còn cùng diện tích đó chia khoang có thể chứa sáu tới tám người. Mỗi người toả nhiệt liên tục nên tải nhiệt tăng theo số đầu khoang.
Cộng thêm phần nhiệt từ người là bắt buộc.
Bỏ qua phần này là lý do khu không mát.
1.2 Thiết bị cá nhân chạy cả đêm
Mỗi khoang là một cụm thiết bị nhỏ.
Đèn trong khoang, quạt nhỏ, sạc điện thoại và máy tính đều toả nhiệt. Nhân với số đầu khoang thì phần nhiệt này không hề nhỏ.
Khu có nhiều người làm việc buổi đêm càng rõ.
Xem thêm kệ để đồ trong khoang ngủ treo hay kê sàn.
1.3 Vách khoang chắn luồng gió lạnh
Phòng trống thì khí lạnh lan đều.
Khi chia khoang, mỗi vách là một bức chắn, nên luồng gió từ máy chỉ tới được vài khoang đầu tiên. Khoang ở cuối dãy gần như không nhận được gì.
Vấn đề nằm ở đường đi của khí chứ không chỉ ở công suất.
Tăng công suất mà không mở đường gió thì vẫn không đều.

2. Cách Ước Công Suất Cho Một Dãy
2.1 Bắt đầu từ thể tích chứ không từ diện tích
Diện tích sàn là cách ước thô.
Phòng trần cao chứa nhiều khí hơn phòng trần thấp dù cùng diện tích, nên cần nhiều công suất hơn để làm mát. Khu chia khoang hai tầng thường có trần cao.
Nhân diện tích với chiều cao thông thuỷ.
Con số thể tích mới là điểm xuất phát đúng để quy ra btu.
2.2 Cộng thêm theo số người và số thiết bị
Phần cộng thêm này rất đáng kể.
Lấy số đầu khoang nhân với mức nhiệt mỗi người toả ra rồi quy sang btu, sau đó cộng phần thiết bị trong từng khoang. Với dãy đông thì phần cộng thêm có thể bằng một phần đáng kể so với phần tính theo thể tích.
Tính theo số đầu khoang tối đa chứ đừng tính theo số người hiện tại.
Khu sẽ có lúc kín chỗ.
2.3 Cộng tiếp theo hướng và theo vị trí tầng
Vỏ nhà quyết định phần nhiệt từ bên ngoài.
Phòng áp mái nhận nhiệt từ mái suốt buổi chiều, phòng hướng tây nhận nắng gắt vào cuối ngày. Hai trường hợp này cần cộng thêm rõ rệt so với phòng ở giữa nhà.
Chống nóng cho mái rẻ hơn là mua thêm btu.
Nên làm cả hai nếu là phòng áp mái.

3. Chia Máy Hay Dùng Một Máy Lớn
3.1 Một máy lớn khó phủ đều cả dãy
Máy nhiều btu thổi mạnh nhưng không đổi được hướng vách.
Luồng gió đi theo đường thẳng tới khi gặp vật cản, nên khoang nằm khuất vẫn không mát dù máy chạy hết công suất. Người ở cuối dãy sẽ phàn nàn.
Thêm btu không giải quyết được chuyện phân bố.
Vị trí đặt máy quan trọng không kém công suất.
3.2 Hai máy vừa đặt đúng chỗ thường tốt hơn
Chia máy giải quyết được phần phân bố.
Đặt hai máy ở hai đầu dãy thì khí lạnh gặp nhau ở giữa, không khoang nào nằm quá xa nguồn. Khi một máy hỏng thì khu vẫn còn mát một phần.
Cách này cũng dễ bảo trì hơn.
Xem thêm điều hoà và làm mát cho khu sleepbox nhiều khoang.
3.3 Bảng so sánh hai cách bố trí
Bảng dưới đây đặt hai cách cạnh nhau.
Anh chị dùng bảng này khi cân giữa chi phí đầu tư và độ đều của khí lạnh. Với dãy dài thì chênh lệch giữa hai cách thể hiện rất rõ vào đêm hè.
Dãy càng dài thì càng nên chia máy.
Dãy ngắn thì một máy đặt đúng chỗ là đủ.
| Tiêu chí | Một máy công suất lớn | Chia thành hai máy vừa |
|---|---|---|
| Độ đều của khí lạnh | Kém ở khoang cuối dãy | Đều hơn dọc cả dãy |
| Khi một máy hỏng | Cả dãy mất mát | Còn mát một phần |
| Chi phí lắp ban đầu | Thấp hơn | Cao hơn |
| Chi phí bảo trì | Một đầu máy | Hai đầu máy |
| Hợp với | Dãy ngắn, phòng vuông | Dãy dài, phòng sâu |

4. Mở Đường Cho Khí Lạnh Tới Từng Khoang
4.1 Chừa khe thoáng trên đỉnh vách
Vách kín sát trần chặn hoàn toàn luồng khí.
Chừa một khoảng hở ở phần trên của vách cho phép khí lạnh tràn qua giữa các khoang. Phần riêng tư gần như không bị ảnh hưởng vì khe nằm trên tầm mắt.
Đây là cách rẻ nhất để khí lạnh đi được xa.
Nên tính ngay từ bản vẽ khoang.
4.2 Lỗ thoáng ở mặt khoang
Mỗi khoang cần một đường khí vào.
Mặt khoang có nan thoáng hoặc lỗ lưới cho phép khí lạnh đi vào bên trong khi cửa đóng. Khoang kín hoàn toàn thì người nằm bên trong vẫn nóng dù phòng mát.
Diện tích lỗ thoáng nên cân với độ kín tiếng.
Xem thêm quạt thông gió cho khoang kín lắp bao nhiêu là đủ.
4.3 Quạt đẩy nhỏ cho khoang ở cuối dãy
Vài khoang luôn nằm ở thế bất lợi.
Khoang cuối dãy và khoang khuất sau cột nhận ít khí nhất. Một quạt nhỏ đẩy khí về phía đó giải quyết được mà không cần tăng công suất máy chính.
Chi phí phần này rất thấp.
Hiệu quả lại thấy ngay trong đêm đầu tiên.

5. Phần Tiền Điện Và Cách Vận Hành
5.1 Máy thừa công suất không tiết kiệm hơn
Đây là hiểu nhầm hay gặp.
Máy thừa btu làm lạnh nhanh rồi ngắt, sau đó lại khởi động, và vòng lặp đó lặp liên tục cả đêm. Mỗi lần khởi động đều tốn, nên tiền điện không giảm như mong đợi.
Phòng cũng dễ bị lạnh buốt rồi lại ẩm.
Chọn đúng công suất vẫn là hướng tốt nhất.
5.2 Đặt mức nhiệt chung cho cả khu
Khu dùng chung cần một quy ước rõ.
Nếu mỗi người chỉnh một kiểu thì máy chạy liên tục mà không ai hài lòng. Đặt một mức cố định và khoá điều khiển là cách nhiều khu đang làm.
Ghi rõ mức đó trong nội quy khi nhận phòng.
Người ở biết trước thì không có tranh luận.
5.3 Vệ sinh lọc gió theo lịch
Lọc bẩn làm công suất thật giảm rõ rệt.
Khu nhiều người thì bụi vải và bụi sinh hoạt bám vào lọc nhanh hơn nhà ở thường. Máy vẫn chạy nhưng gió ra yếu dần, và người ở nghĩ là máy yếu.
Đặt lịch vệ sinh lọc dày hơn nhà ở gia đình.
Việc này người quản lý khu tự làm được.

6. Lỗi Hay Gặp Khi Chọn Và Lắp
6.1 Lấy con số quen của phòng ngủ gia đình
Con số quen ấy tính cho hai người.
Áp sang một dãy sáu tới tám đầu khoang là thiếu ngay từ phép tính đầu tiên. Khu sẽ mát trong tháng mát và không mát nổi vào đêm hè.
Tính lại theo thể tích và theo số đầu khoang.
Phép tính này làm một lần dùng cả đời khu.
6.2 Đặt dàn lạnh ở chỗ thổi thẳng vào vách
Vị trí đặt máy hay bị quyết theo chỗ dễ lắp.
Thổi thẳng vào mặt vách khoang thì khí dội ngược lại ngay, phần còn lại của dãy không nhận được gì. Đặt máy thổi dọc theo lối đi là cách đúng.
Quyết vị trí máy cùng lúc với vị trí dãy khoang.
Xem thêm điều hoà cho khu sleepbox chia theo từng dãy.
6.3 Quên đường thoát nước ngưng
Phần này nhỏ nhưng gây phiền nhất.
Ống thoát nước ngưng cần độ dốc liên tục, và với khu nhiều máy thì đường ống dài hơn hẳn. Đường ống đọng nước sẽ nhỏ giọt xuống đúng khoang bên dưới.
Kiểm độ dốc toàn tuyến ngay khi lắp.
Đây là lỗi hay phát hiện sau khi đã bàn giao.

7. Chốt Con Số Với Bên Thi Công
7.1 Yêu cầu phép tính chứ đừng nhận con số suông
Một con số không kèm cách tính thì khó kiểm.
Hỏi bên thi công đã tính bao nhiêu btu theo thể tích, cộng thêm bao nhiêu btu cho người và bao nhiêu cho hướng nhà. Bản tính đó giúp anh chị đối chiếu khi cần.
Lưu bản tính vào hồ sơ của khu.
Sau này cải tạo thì mở lại dùng tiếp.
7.2 Chốt cả vị trí máy trên bản vẽ
Vị trí quan trọng ngang công suất.
Bản vẽ nên thể hiện chỗ đặt dàn lạnh, hướng thổi và tuyến ống thoát nước ngưng. Chốt trên giấy thì tới hiện trường không ai tự đổi theo chỗ dễ lắp.
Vẽ cả đường khí lạnh dự kiến đi tới từng khoang.
Hình vẽ đó lộ ra ngay khoang nào bị khuất.
7.3 Chạy thử vào đúng giờ nóng nhất
Nghiệm thu buổi sáng không nói lên gì.
Thử vào đầu giờ chiều của ngày nóng, với số người gần với lúc khu kín chỗ. Đo nhiệt ở khoang đầu dãy và ở khoang cuối dãy rồi so hai con số.
Chênh lệch lớn là dấu hiệu phải mở thêm đường khí.
Thử lúc này thì còn kịp điều chỉnh.
| Yếu tố | Ảnh hưởng tới công suất | Xử lý |
|---|---|---|
| Chiều cao trần | Trần cao cần nhiều btu hơn | Tính theo thể tích, không theo diện tích |
| Số đầu khoang | Mỗi người là một nguồn nhiệt | Cộng theo số khoang tối đa |
| Phòng áp mái | Nhận nhiệt từ mái cả buổi chiều | Chống nóng mái trước khi tăng máy |
| Hướng tây | Nắng gắt cuối ngày | Che nắng mặt kính và cộng thêm |
| Vách khoang kín | Chắn luồng gió lạnh | Chừa khe thoáng trên đỉnh vách |

Phép tính cho khu chia khoang bắt đầu từ thể tích phòng, rồi cộng thêm theo số đầu khoang, theo thiết bị trong từng khoang và theo hướng nhà cùng vị trí tầng. Với dãy dài thì hai máy vừa đặt ở hai đầu cho khí lạnh đều hơn một máy lớn đặt một chỗ, và phải mở đường cho khí đi qua vách bằng khe thoáng trên đỉnh. Máy thừa công suất chạy ngắt liên tục chứ không tiết kiệm điện, nên hãy yêu cầu bên thi công đưa cả phép tính và chạy thử vào đúng giờ nóng nhất trong ngày.
Câu hỏi thường gặp
Tính theo diện tích sàn có được không?
Chỉ là cách ước thô nên số btu ra thường thiếu với khu chia khoang. Phòng trần cao chứa nhiều khí hơn, và số người trên mỗi mét vuông ở khu cho thuê cao hơn nhà ở gia đình nhiều lần.
Khoang cuối dãy không mát thì tăng công suất máy được không?
Tăng btu ít khi giải quyết được, vì vấn đề nằm ở đường đi của khí chứ không ở lượng khí lạnh. Mở khe thoáng trên đỉnh vách hoặc đặt quạt đẩy nhỏ hiệu quả hơn.
Nên lắp một máy cho cả phòng hay mỗi khoang một máy nhỏ?
Mỗi khoang một máy là không thực tế về chi phí và về chỗ đặt dàn nóng. Cách phổ biến là chia hai máy cho một dãy dài, kết hợp với khe thoáng để khí lan đều.
Máy lớn hơn mức cần có tốn điện hơn không?
Thường là tốn hơn chứ không tiết kiệm. Máy quá lớn làm lạnh nhanh rồi ngắt và liên tục khởi động lại, mỗi lần khởi động đều tốn và phòng cũng dễ bị lạnh buốt rồi ẩm.
Nghiệm thu phần làm mát nên làm vào lúc nào?
Vào đầu giờ chiều của một ngày nóng, với số người gần với lúc khu kín chỗ. Đo ở khoang đầu dãy và khoang cuối dãy rồi so, chênh lệch lớn là phải mở thêm đường khí.
Thông tin liên hệ
Vnsleepbox – Thi công, thiết kế, nội thất trọn gói
☎️ Hotline: 0888 883 777
🌐 Website: https://vnsleepbox.com/
📍 Youtube: https://www.youtube.com/@vnsleepbox
📍 Facebook: https://www.facebook.com/vnsleepbox
📍 Tiktok: https://www.tiktok.com/@vnsleepbox

